Licznik dwukierunkowy

Zadaniem licznika dwukierunkowego jest wyświetlanie informacji o ilości energii pobranej oraz wprowadzonej do sieci energetycznej. Na podstawie jego wskazań prosumenci rozliczają się Operatorem Systemu Dystrybucyjnego (OSD). Z tego względu, poprawne funkcjonowanie urządzenia powinno być regularnie monitorowane. Kto odpowiada za założenie licznika dwukierunkowego i kiedy można zacząć podejrzewać jego awarię?

Zakładanie licznika dwukierunkowego

Osoby które zdecydowały się na montaż fotowoltaiki dla domu w systemie on-grid muszą zgłosić ten fakt operatorowi sieci. Najwięksi z nich to między innymi PGE, Tauron, Energa oraz Enea. To właśnie oni odpowiadają za montaż licznika dwukierunkowego w domu przyszłego prosumenta. Informacja o planowanym uruchomieniu instalacji musi jednak do nich wpłynąć na 30 dni przed przyłączeniem. W większości przypadków prosumenci decydują się zgłosić do operatora dopiero po zakończeniu prac montażowych. Mogą wtedy po prostu czekać na odzew ze strony OSD. Montaż licznika jest całkowicie darmowy.

Montaż licznika dwukierunkowego umożliwia zarówno przesyłanie nadwyżek energetycznych wygenerowanych w procesie fotowoltaicznym, jak też ich odbieranie w późniejszym terminie. W zależności od rozmiaru instalacji, zmieniają się warunki darmowego odbioru. W 2021 roku prosumenci posiadający instalację nie większą niż 10kWp, mogą wykorzystać 80% przesłanych nadwyżek za darmo. Przekroczenie tego progu aż do 50kWp pozwala odbierać 70%. Wkrótce ten stan może się jednak zmienić - rząd proponuje rozwiązanie, w którym nadwyżki byłyby odsprzedawane. Wiązałoby się to z koniecznością zakupu prądu z sieci tak jak bez fotowoltaiki.

Fotowoltaika - odczyt licznika

Choć liczniki nie posiadają standardowego wyglądu, wykorzystują te same oznaczenia kodów do opisywania znaczących parametrów. Umożliwienie wygodnego odczytu prosumentowi to jedno z głównych założeń urządzenia. Co oznaczają poszczególne kody licznika dwukierunkowego?

  • Kod 1.8.0 - ilość energii odebranej z sieci od momentu uruchomienia licznika
  • Kod 1.8.1 i 1.8.2 - energia odebrana w konkretnej strefie (gdy taryfa uzależniona jest od godziny lub dnia tygodnia)
  • Kod 2.8.0 - ilość energii przesłanej do sieci od momentu uruchomienia licznika
  • Kod 2.8.1 i 2.8.2 - energia przesłana w konkretnej strefie (gdy taryfa uzależniona jest od godziny lub dnia tygodnia)

Standardowe liczniki pokazują całość energii przesłanej i odebranej, ale tylko od momentu uruchomienia licznika. Chcąc porównać dane między różnymi okresami, konieczne będzie zanotowanie wyników we własnym zakresie. Można równiez posiłkować się otrzymanymi fakturami za energię elektryczną, w której zawiera się uprzedni stan licznika. Kontrola stanu licznika pozwoli ustalić, czy prosumentowi przyjdzie dopłacić do prądu w konkretnym okresie rozliczeniowym.

Przykład:
Kod 1.8.0 pokazuje wartość 22100kWh
Kod 2.8.0 pokazuje wartość 17000kWh
Faktura za poprzedni rok pokazuje wartość odebranej energii na poziomie 19000kWh i przesłanej na poziomie 13000kWh

Stan kodu 1.8.0 - pobór prądu z faktury to ilość prądu pobranego w tym roku: 22100kWh - 19000kWh = 3100kWh
Stan kodu 2.8.0 - eksport prądu z faktury to ilość prądu przesłanego w tym roku: 17000kWh - 13000kWh = 4000kWh

Prosument, który może odebrać za darmo 80% przesłanych nadwyżek w tym przypadku odbiera 4000 * 80% = 3200kWh, czyli o 100kWh więcej niż zużył. Oznacza to, że nie ma konieczności dopłaty za energię.

Działanie licznika dwukierunkowego

Jak sprawdzić, czy licznik dwukierunkowy pokazuje poprawne wartości? Najprostszą metodą będzie porównanie jego stanu z posiadanym falownikiem. Warto pamiętać, że licznik dwukierunkowy nie uwzględnia autokonsumpcji, a energię przesłaną przez sieć. W takim wypadku okazuje się, że różnica na poziomie 30% między dwoma licznikami to zupełnie naturalny wynik. Prąd który bezpośrednio zużywa się do zasilania urządzeń w domu uwzględniony zostaje w falowniku.

Istnieje wiele metod samodzielnego kontrolowania, czy licznik działa prawidłowo. Jedną z nich jest instalacja dodatkowego urządzenia, którego zadaniem będzie mierzenie rozpływu energii w domu. Można z niego odczytać ile prądu z falownika trafiło do licznika, a ile do urządzeń gospodarstwa domowego.

Alternatywą pozostaje kontrolowanie stanu liczników. Po ustaleniu ile prądu przesłało się do sieci w konkretnej jednostce czasu, na przykład w ciągu jednego roku, wynik można porównać z danymi inwertera. Autokonsumpcję wyraża się w procentach. Jak obliczyć ile energii zostało zużyte od razu?

Autokonsumpcja = 100% - (energia przesłana przez licznik * 100% / wartość wygenerowanej elektryczności z inwertera)

Przykład:
1700kWh przesłane do sieci, odczyt z licznika
2000kWh wygenerowane przez fotowoltaikę, odczyt z inwertera

100% - (1700 * 100% / 2000) = 100% - 85% = 15% autokonsumpcji

Licznik wyświetla 25% mniej niż inwerter

W tej sytuacji urządzenie działa poprawnie - autokonsumpcja na tym poziomie to spodziewana wartość w przypadku instalacji fotowoltaicznej dla domu. Nie ma konieczności konsultowania się z elektrykiem ani dystrybutorem energii.

Licznik wyświetla 50% mniej niż inwerter

W tej sytuacji efekt może być zamierzony. Gdy prosument posiada pompę ciepła, zużywa więcej energii z fotowoltaiki zanim jeszcze trafi do sieci operatora. Jeżeli nie jest to pożądany efekt, oznacza to że faza została podpięta odwrotnie lub nastąpiła niepoprawna konfiguracja falownika. Warto skonsultować swoje obawy z elektrykiem.

Licznik wyświetla 80% mniej niż inwerter

Gdy autokonsumpcja osiąga 80%, prosument praktycznie nic nie przesyła przez sieć operatora. Jeżeli nie posiada żadnego magazynu energii, urządzenie może nie działać prawidłowo. To również sytuacja, w której rozmiar instalacji został źle dobrany do energetycznego zapotrzebowania. Lepiej skontaktować się z doświadczonym elektrykiem.

Wyceń fotowoltaikę